Tunceli mutfağından bir klasik: Dersim balı

Bir kaşık koyu, kokulu balı ağzına attığında dağın havasını da tattığını sanırsın; Dersim balı işte böyle bir şey. Tunceli deyince akla gelen ilk lezzet çoğu zaman bir yemek değil, bu bal oluyor. Ve haksız da sayılmaz; çünkü bu bal, coğrafyanın kendisini bir kavanoza sığdırmış gibi.

Onu bu kadar değerli yapan ilk şey rakım. Dersim'in arıları çok yüksekte, insan elinin fazla dokunmadığı dağ yamaçlarında geziyor. Bu yükseklerde yetişen çiçekler, otlar bambaşka; sanayiden, tarım ilacından uzak, tertemiz bir doğa. Arı bu çiçeklerden besleniyor ve ortaya rengi koyu, kokusu yoğun, tadı derin bir bal çıkıyor. Marketten alınan sıradan bir balla arasındaki farkı ilk kaşıkta anlarsın; bu bal ağır, dolgun, adeta bir karakter sahibi.

Neden bu kadar kıymetli?

İşin bir de emek tarafı var. Yüksek dağda arıcılık kolay değil; ulaşım zor, üretim az, mevsim kısa. Bu yüzden Dersim balı hem miktar olarak sınırlı hem de toplanması zahmetli. Az bulunur ve emek ister; kıymetinin bir sebebi de bu. Yörede bal sadece satılacak bir ürün değil, misafire sunulan bir gurur, komşuya gönderilen bir armağan aynı zamanda.

Dersim'de bal yemek, aslında o dağların temizliğine, o suların berraklığına ortak olmaktır.

Yenişi de çoğunlukla en sade hâliyle. Bir dilim köy ekmeği, üstüne bolca tereyağı, üstüne bal; Dersimli için bundan iyi bir kahvaltı yoktur. Kaymakla, cevizle de buluşur ama gösterişe gerek duymaz; kendi başına yeterince güçlüdür. Kışın öksürüğe, boğaz ağrısına iyi geldiğine dair inanç da yaygındır, o yüzden neredeyse her evde bir kavanozu ilaç niyetine saklanır. Böyle saf, doğal bir sabah sofrasını sevenler kahvaltı çeşitlerinde de gezinebilir.

Bir kavanoz balın koca bir şehrin adıyla anılması az rastlanan bir şey; ama Dersim balı bunu doğanın saflığıyla hak etmiş. Şu an bu şehre teslimat götüremiyoruz, o dağdan gelen balın tazeliğini de bir vaatle karşılayamayız. Bu yazı sadece Türkiye'nin en temiz köşelerinden birine, oradan çıkan bu hazineye küçük bir selam. Yöresel lezzetleri tanımaya mutfaklar sayfasında devam edebilirsin.