Bingöl mutfağından bir klasik: yayla balı

Karlıova taraflarında bir arıcının kovanının başında durup dinlediğinizde, o vızıltının aslında binlerce çiçekten dönen bir orkestra olduğunu fark ediyorsunuz. Bingöl balı işte tam da bu yüksekliğin, bu çiçek çeşitliliğinin ürünü. Deniz seviyesinden hayli yukarıda, kısa ama yoğun bir yaz boyunca açan kekik, geven, dağ çiçekleri; hepsi arının torbasında birleşip o koyu, kehribar rengi bala dönüşüyor.

Bu balı özel yapan şey sadece tadı değil, coğrafyası. Yüksek rakım, temiz hava, sanayiden uzak bakir yaylalar... Arı burada zorlanır ama az ve öz üretir. O yüzden Bingöl balı çoğu zaman koyu kıvamlı, yoğun aromalı ve uzun süre kristalize olmadan durabilen bir bal olarak bilinir. Bölgede geven balı ve çiçek balı en çok konuşulan çeşitler; kimi damağa keskin gelir, kimi yumuşacık akar.

Sofradaki yeri

Bingöl'de bal sadece kahvaltı süsü değil, günün başlangıcı. Taze köy tereyağının üstüne bir kaşık bal koyup sıcak ekmeğe sürmek, bu yörede güne başlamanın klasik yolu. Böyle bir tabakla kurulan kahvaltı, insanı öğlene kadar tok tutar. Bal ayrıca kavut gibi tahıllı tatlımsı yemeklere, sütlü tatlılara da katılır; şeker yerine geçtiği evler hâlâ çoktur.

İyi balı anlamak için etikete değil, kaşığa bakın; ağırdan akıyor, arkasında çiçek bırakıyorsa, o dağların işi vardır içinde.

Neden bu kadar aranır

Türkiye'de bal deyince akla gelen birkaç yöreden biri Bingöl, çünkü hem üretim şartları hem de arıcılık geleneği çok eski. Balın gerçekliği burada gurur meselesi; şekerli, katkılı ballara pek prim verilmez. Yörenin insanı için bir kavanoz bal, misafire sunulabilecek en değerli ikramlardan biri. Tatlıya düşkün biriyseniz, balın girdiği bir tatlı sofrasının nasıl bir şey olduğunu bir kez tatmanız yeter.

Şunu net söyleyelim: Hadi Yiyelim henüz Bingöl'de teslimat yapmadığı için bu balı buradan getirtmeniz mümkün değil. Ama bir gün o yaylalara çıkarsanız, doğrudan üreticiden alacağınız bir kavanoz bal, marketten alacağınız hiçbir şeye benzemeyecek. Türkiye'nin başka köşelerindeki lezzetleri de tanımak isterseniz mutfaklar sayfası güzel bir başlangıç.