Aydın'da ne yenir? İncir kokan bir sofranın hikâyesi

Germencik yolunda bir öğle vakti, kenarda odun ateşinden yükselen o ince duman burnuna geldiğinde anlarsın Aydın'a geldiğini. Çöp şiş kokusudur o. Ege'nin bu ucunda mutfak, çok konuşmadan, gösterişe kaçmadan kendini anlatır; ama bir kez tattın mı bir daha unutmazsın. Aydın ovası bereketlidir, toprak cömerttir, insanı da öyle.

Şehrin en meşhur şeyi elbette inciridir. Aydın kuru inciri, dünyanın dört bir yanına giden, coğrafi işaretli bir hazine. Ağustos sonu, incir bahçelerinde sepet sepet toplanan o ballı meyveyi burada taze taze, dalından koparıp yersen tadını hiçbir tatlıda bulamazsın. Kışın kurusu çıkar sofraya, cevizle beraber. Ama Aydın sadece incirden ibaret değil.

Otların ve zeytinyağının şehri

Ege mutfağının o meşhur ot kültürü Aydın'da doruğa çıkar. Radika, turp otu, ebegümeci, deniz börülcesi, arapsaçı... Pazarda demet demet satılır, kadınlar hangi otun ne zaman toplanacağını ezbere bilir. Zeytinyağıyla, limonla, bazen bir tutam sarımsakla haşlanır; sade ama doyurucu. Aydın aynı zamanda güçlü bir süt diyarıdır; buranın sütünden yapılan peynir, tereyağı ve yoğurt Ege'de aranır. Sabah kahvaltısında köy peyniri, zeytin ve taze bazlamayla kurulan sofra, insanı öğlene kadar tok tutar. Böyle bir sabahın keyfini merak ediyorsan kahvaltı kültürünün Ege'deki karşılığı tam da budur.

Aydınlı için yemek, bahçeden sofraya en kısa yoldan gelen şeydir; ne kadar az dokunursan o kadar makbuldür.

Ateşte pişen bir gelenek

Çöp şiş bu şehrin imzasıdır. İnce tahta şişlere dizilen küçücük dana eti parçaları, közün üstünde göz açıp kapayana kadar pişer, ince lavaşa sarılıp közlenmiş biber ve domatesle yenir. Yanında ayran şart. Bir de keşkek vardır ki düğünlerin, bayramların vazgeçilmezi; buğdayla etin saatlerce dövülüp kıvama getirildiği sabırlı bir yemek. Tarhana çorbası da kışın soframızı ısıtır; Ege tarhanası domatesli, biberli, hafif ekşimsidir. Böyle sıcak bir kâseyi sevenler için çorba her mevsim iyi gelir.

Aydın'a yolun düşerse acele etme. Bir çınar altında otur, çöp şişini bekle, ayranını yudumla, sonra tatlı niyetine bir avuç taze incir iste. Bu şehrin sofrası hız sevmez; sabırla, sohbetle güzeldir. Türkiye'nin başka nice yöresel sofrasını keşfetmek istersen mutfaklar sayfasına da göz atabilirsin. Şimdilik Aydın bize teslimat yapmıyor olabilir, ama bu lezzetlerin hikâyesini bilmek bile insanın iştahını açıyor.