Artvin'de ne yenir?

Çoruh vadisinin dik yamaçlarından yukarı tırmandıkça hava serinler, sis alçalır ve bir noktada kendini bulutların içinde bir yaylada bulursun. Artvin böyle bir yer; dağların neredeyse denize dik indiği, her vadinin ayrı bir lehçe, her yaylanın ayrı bir tarif sakladığı bir coğrafya. Bu dikey dünyanın mutfağı da öyle: bir yanda Karadeniz'in mısırı ve yeşili, öbür yanda Kafkas komşuluğunun eti ve hamuru. Sade, doğal ve inanılmaz besleyici bir sofradır Artvin'inki.

Şehrin en meşhur lezzeti hiç kuşkusuz muhlamadır; kimi yörede kuymak da denir. Tereyağında kavrulan mısır ununa, taze yayla peyniri katılıp eritilerek yapılan bu yemek, kaşık daldırdığında peynirin uzadığı o meşhur haliyle Artvin kahvaltısının kalbidir. Yanında mısır ekmeği, bal, kaymak olunca dağ havasında insanı bambaşka doyurur. Bölgeden bölgeye değişen zengin sabah sofralarını merak edenler için Artvin'in kahvaltı geleneği başlı başına bir sebep.

Artvinli der ki: "Muhlamanın sırrı ne unda ne peynirdedir, yaylanın otundadır; ot iyiyse peynir iyi, peynir iyiyse muhlama şahane olur."

Yeşilin ve dağın yemekleri

Artvin mutfağı yeşilliğe bayılır. Kara lahana sarması bu bölgenin klasiğidir; iri kara lahana yapraklarına mısır ve bulgurlu iç sarılır, kısık ateşte uzun uzun pişirilir. Karadeniz'in soğuğa dayanıklı bu lahanası, kırağı düştükten sonra daha da tatlanır derler. Dağ derelerinden çıkan alabalık, közde ya da tavada; hamsi mevsiminde ise sahile inen ilçelerde hamsili ekmek, hamsi tava sofraları şenlendirir. Yörede hasuta denen, mısır unu ya da nişastayla pekmezden yapılan sıcak bir tatlı da vardır ki soğuk akşamların vazgeçilmezidir.

Yaylaların bereketi

Artvin'i özel kılan, her yaylanın kendi peynirini, kendi balını, kendi otunu üretmesidir. Şavşat'ın, Yusufeli'nin, Borçka'nın tatları birbirine benzemez; aynı il içinde vadiden vadiye geçerken sofra da değişir. Bu çeşitliliğin sırrı, dağların insanları küçük vadilere ayırıp her birine kendi geleneğini geliştirme fırsatı vermesinde. Bu yüzden Artvin mutfağı tek bir tabakla anlatılamaz; onu ancak yayla yayla, vadi vadi tanıyabilirsin. Türkiye'nin bu bulutlar üstündeki köşesini, ülkenin geri kalanıyla birlikte keşfetmek istersen mutfaklar sayfası tam sana göre bir başlangıç noktası.